يك شبانه روز را دارند و فقط براى امروز خود آماده مىشوند و فردا را به حساب عمر نمىآورند . عيسى عليه السّلام گفته است : « براى روزى فردا تلاش نكنيد ، اگر فردا از عمر شماست روزى شما به همراه آن خواهد آمد ، و اگر فردا از عمر شما نيست براى روزى ديگران تلاش نكنيد . » بعضى نيز آرزويشان از حدّ يك ساعت تجاوز نمىكند چنان كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به عبد اللّه بن عمر فرمود : « اى عبد اللّه هرگاه بامداد كردى با خود سخن از شب مگوى ، و چون شام كردى با خود سخن از بامداد مكن « 1 » . » برخى بقاى در دنيا را تا يك ساعت ديگر هم براى خود فرض نمىكنند ، و بعضى مرگ را در پيش چشم و نصب العين خود ساخته و منتظرند هم اكنون بر آنها واقع شود ، اينها همان كسانى هستند كه نمازشان را نماز وداع مىخوانند . اينهاست درجات مردم از نظر درازى و كوتاهى آرزو و براى هر كدام در نزد خداوند مراتبى است . روشن است كسى كه آرزويش منحصر در يك ماه باشد مانند كسى نيست كه يك ماه و يك روز را آرزو داشته باشد و در نزد خداوند درجهء آنها متفاوت است چه إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ وَ إِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها « 2 » ؛ فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ « 3 » . اثر كوتاهى آرزو در مبادرت به عمل آشكار مىشود ، و هر انسانى مدّعى كوتاهى آرزوست در حالى كه دروغ مىگويد و اعمال او نمايانگر دروغ اوست ، زيرا وى در تكاپوى اسبابى است كه بسا تا يك سال ديگر هم به آنها محتاج نشود و همين امر بيانگر آرزوى دراز اوست . نشانهء توفيق آن است كه مرگ پيوسته نصب العين آدمى باشد و لحظه‌اى از آن غفلت نكند ؛ در اين صورت براى مرگ در هر وقتى كه بر او در آيد آماده مىشود . اگر تا شبانگاه زنده بماند خدا را بر طاعتى كه انجام داده شكر مىگويد و خوشحال خواهد بود كه روز خود را ضايع نكرده و بهره‌اش را از آن گرفته و براى خود اندوخته است سپس اعمالش را تا بامداد از سر مىگيرد و چون بامداد شود به همين گونه اعمال خود را ادامه مىدهد . اين روش تنها براى كسى ميسر مىشود كه دلش را از فردا و آنچه در آن است فارغ گردانيده باشد . چنين كسى هرگاه بميرد سعادتمند مرده و غنيمت برده و اگر زنده بماند به حسن آمادگى و لذت مناجات با خدا

--> ( 1 ) سنن ترمذى ، ج 9 ، ص 203 ، بيهقى و جز او از حديث ابن عمر كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به او فرموده است ( 2 ) خداوند به اندازه ذرّه‌اى ستم نمىكند و اگر كار نيكى باشد آن را دو چندان مىكند . ( 3 ) پس هر كس به اندازه سنگينى ذرّه‌اى كار نيك انجام دهد ، آن را مىبيند .